Yatay geçiş sonrası ücret iadesi, vakıf üniversitelerinde öğrenciler bakımından sık karşılaşılan hukuki uyuşmazlıklardan biridir. Özellikle dönem başında ödeme yapılmış olmasına rağmen öğrencinin kısa süre içinde başka bir üniversiteye geçiş yapması halinde, alınmayan eğitim hizmetine rağmen ücretin kurum tarafından elde tutulması tartışmalara yol açabilmektedir.
Vakıf üniversiteleri, çoğu zaman iç düzenlemeler, kayıt sildirme prosedürleri veya taahhütname hükümlerine dayanarak ücret iadesi yapmaktan kaçınabilmektedir. Ancak her somut olay kendi koşulları içinde değerlendirilmelidir. Öğrencinin eğitim hizmetinden fiilen ne ölçüde yararlandığı, üniversitenin hangi kesintileri hangi gerekçeyle yaptığı ve sözleşme hükümlerinin hukuken geçerli olup olmadığı, ücret iadesi bakımından önem taşır.
Bu yazıda, vakıf üniversitesinde yatay geçiş sonrası ücret iadesi talebinin hangi hukuki temellere dayanabileceğini, üniversitenin ileri sürebileceği savunmaları, dava sürecini ve dikkat edilmesi gereken hususları ele alacağız.
1. Yatay geçiş yapan öğrenci ücret iadesi talep edebilir mi?
Uygulamada birçok vakıf üniversitesi, yatay geçiş yapan öğrencinin ayrılışını keyfî kayıt sildirme gibi değerlendirerek dönem ücretinin tamamını iade etmemekte, çoğu zaman yalnızca yarısını iade etmektedir.
Oysa yatay geçiş, çoğu durumda öğrencinin eğitim hayatını keyfî biçimde sonlandırması değil, mevzuatın tanıdığı yasal bir hakkın kullanılmasıdır. Bu nedenle yatay geçiş yapan öğrencinin durumu, her zaman sıradan bir kayıt sildirme işlemi gibi değerlendirilemez.
Özellikle yatay geçiş sonuçlarının kayıt yenileme sürecinden sonra açıklanması nedeniyle öğrenciler, hak kaybı yaşamamak için dönem ücretini peşinen ödemek zorunda kalabilmektedir. Buna rağmen öğrencinin kısa süre içinde başka bir üniversiteye kesin kayıt yaptırması ve önceki üniversitenin eğitim hizmetinden fiilen hiç ya da çok sınırlı şekilde yararlanması halinde, ücretin önemli bir kısmının iade edilmemesi hukuki uyuşmazlığa neden olabilmektedir.
2.Vakıf üniversitesinin iç yönetmeliği veya taahhütname hükümleri ücret iadesini tamamen engeller mi?
Vakıf üniversitelerinin iç yönetmelikleri veya kayıt sırasında imzalatılan taahhütname hükümleri, her durumda ücret iadesi hakkını tamamen ortadan kaldırmaz. Özellikle yatay geçiş sonuçlarının, üniversitenin kayıt yenileme ve ödeme tarihlerinden sonra açıklanması sebebiyle öğrencinin hak kaybı yaşamamak için dönem ücretini önceden ödemek zorunda kaldığı durumlarda, sonradan başka bir üniversiteye kesin kayıt yaptırması ve önceki üniversitenin eğitim hizmetinden fiilen hiç ya da çok sınırlı şekilde yararlanması halinde ücret iadesi talebi gündeme gelebilir. Bu gibi hallerde üniversitenin yalnızca kendi iç düzenlemesine dayanarak iade talebini tümden reddetmesi, somut olayın özelliklerine göre hukuken tartışmalı hale gelebilir.
Nitekim Yargıtay 18. Hukuk Dairesi’nin 2015/12498 E., 2016/10263 K. sayılı ve 27.06.2016 tarihli emsal kararında, yatay geçiş işleminin bir “hakkın kullanılmasından ibaret olduğu” vurgulanmış; bu nedenle olayın basit bir kayıt sildirme gibi değerlendirilerek davanın reddedilmesi doğru bulunmamıştır. Bu yaklaşım, yatay geçiş yapan öğrencinin durumunun otomatik olarak keyfî ayrılış sayılmaması gerektiğini göstermektedir. Bununla birlikte, ücret iadesi uyuşmazlıklarında her somut olay; öğrencinin geçiş tarihi, eğitim hizmetinden fiilen yararlanma düzeyi, üniversitenin dayandığı sözleşme veya yönetmelik hükümleri ve yapılan kesintinin makul olup olmadığı birlikte değerlendirilerek sonuca bağlanır.
Sonuç olarak, yatay geçiş işleminin tek başına keyfî kayıt sildirme olarak nitelendirilmesi her zaman doğru değildir. Özellikle öğrencinin, yatay geçiş sonuçlarının geç açıklanması nedeniyle dönem ücretini zorunlu olarak ödediği ve önceki üniversitenin eğitim hizmetinden fiilen yararlanmadığı ya da çok sınırlı şekilde yararlandığı durumlarda, ücret iadesi talebi gündeme gelebilir. Nihai değerlendirme ise her olayda, somut vakıanın özellikleri, sözleşme hükümleri ve hakkaniyet ilkesi birlikte gözetilerek yapılmalıdır.
Hukuki Süreçte Profesyonel Destek
Yatay geçiş sonrası üniversite ücret iadesi talepleri, her somut olayın kendi koşulları içinde değerlendirilmesini gerektirir. Öğrencinin geçiş tarihi, eğitim hizmetinden yararlanma düzeyi, üniversitenin uyguladığı kesintinin niteliği ve sözleşme hükümlerinin hukuki geçerliliği, sürecin sonucunu doğrudan etkileyebilir. Bu nedenle başvurunun ve dava sürecinin baştan itibaren doğru şekilde planlanması önem taşır. Avukatlık Kanunu gereği, hukuki danışmanlık ve yargı mercileri önünde temsil yetkisi yalnızca avukatlara aittir. Hak kaybı yaşanmaması adına, sürecin alanında yetkin bir avukat desteğiyle yürütülmesi faydalı olacaktır.
Av. Murat Can Özgün
